पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शासनप्रमुख (Head of Government) म्हणून देशसेवेची २५ वर्षे पूर्ण केली आहेत. या निमित्ताने उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी त्यांना शुभेच्छा दिल्या आहेत. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने चालू घडामोडी (Current Affairs) या विषयात घटनात्मक पदे, नेतृत्व आणि महत्त्वाच्या धोरणात्मक संकल्पना यांची माहिती उपयुक्त ठरते, म्हणून हा विषय समजून घेणे आवश्यक आहे.
बातमी नेमकी काय आहे?
उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना शासनप्रमुख म्हणून राष्ट्रसेवेची २५ वर्षे पूर्ण केल्याबद्दल समाजमाध्यमावरील (Social Media) संदेशाद्वारे शुभेच्छा दिल्या. मोदी यांचा “प्रधान सेवक” म्हणूनचा हा प्रवास “सबका साथ, सबका विकास, सबका विश्वास आणि सबका प्रयास” या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या आधारे समावेशक विकासाच्या दृष्टिकोनाला एका राष्ट्रव्यापी अभियानात रूपांतरित करणारा ठरला, असे ते म्हणाले.
राधाकृष्णन यांनी पुढे सांगितले की, विविध राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या (Union Territories) दौऱ्यांदरम्यान त्यांनी सुधारलेली दळणवळण सुविधा (Connectivity), डिजिटल प्रगती, वाढत्या संधी आणि समावेशक विकास यांतून भारतातील दृश्य परिवर्तन प्रत्यक्ष अनुभवले आहे.
पार्श्वभूमी (Background)
भारतात पंतप्रधान हे शासनाचे वास्तविक प्रमुख (Head of Government) असतात, तर राष्ट्रपती हे राज्याचे प्रमुख (Head of State) असतात. उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती (Ex-officio Chairman) म्हणूनही कार्य करतात. सी. पी. राधाकृष्णन हे भारताचे उपराष्ट्रपती असून घटनात्मक पदांवरील व्यक्तींमधील परस्पर शुभेच्छांचे हे उदाहरण आहे.
नरेंद्र मोदी यांनी राज्याचे मुख्यमंत्री आणि नंतर देशाचे पंतप्रधान अशा शासनप्रमुख पदांवर एकत्रितपणे २५ वर्षे सेवा दिली आहे. या कालखंडात त्यांनी समावेशक विकासावर भर दिला, असे उपराष्ट्रपतींनी नमूद केले.
महत्त्वाचे मुद्दे
- उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी पंतप्रधान मोदींना शासनप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण केल्याबद्दल शुभेच्छा दिल्या.
- मोदींचा प्रवास “सबका साथ, सबका विकास, सबका विश्वास, सबका प्रयास” या तत्त्वांवर आधारित असल्याचे त्यांनी सांगितले.
- मोदींच्या नेतृत्वाखालील सर्वात मोठे यश म्हणजे २५ कोटी लोकांना अतितीव्र दारिद्र्यातून (Extreme Poverty) बाहेर काढणे, असे राधाकृष्णन म्हणाले.
- हे मानवी इतिहासात कधीही न विसरता येणारे ऐतिहासिक यश असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
- सुधारलेली दळणवळण सुविधा, डिजिटल प्रगती आणि वाढत्या संधी यांतून भारताचे परिवर्तन दिसत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
- २०४७ पर्यंत “विकसित भारत” (Viksit Bharat) या ध्येयाकडील वाटचालीचा उल्लेख त्यांनी केला.
परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे (One-liner facts)
| मुद्दा | माहिती |
|---|---|
| शुभेच्छा देणारे | उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन |
| निमित्त | पंतप्रधान मोदींची शासनप्रमुख म्हणून २५ वर्षे |
| मार्गदर्शक तत्त्व | सबका साथ, सबका विकास, सबका विश्वास, सबका प्रयास |
| उल्लेखित मोठे यश | २५ कोटी लोक अतितीव्र दारिद्र्यातून मुक्त |
| दीर्घकालीन ध्येय | विकसित भारत (Viksit Bharat) २०४७ |
| पंतप्रधानांचे संबोधन | प्रधान सेवक (Pradhan Sevak) |
| शासनप्रमुख (भारत) | पंतप्रधान |
| राज्यप्रमुख (भारत) | राष्ट्रपती |
संभाव्य प्रश्न (MCQ)
- पंतप्रधान मोदींना शासनप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण केल्याबद्दल कोणी शुभेच्छा दिल्या?
अ) राष्ट्रपती
ब) उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन
क) लोकसभा अध्यक्ष
ड) सरन्यायाधीश
उत्तर: ब) उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन — त्यांनी समाजमाध्यमावरील संदेशाद्वारे शुभेच्छा दिल्या. - खालीलपैकी कोणती चार तत्त्वे शुभेच्छा संदेशात नमूद केली गेली?
अ) सबका साथ, सबका विकास, सबका विश्वास, सबका प्रयास
ब) जय जवान, जय किसान
क) सत्यमेव जयते
ड) वसुधैव कुटुंबकम्
उत्तर: अ) — हीच चार मार्गदर्शक तत्त्वे संदेशात उल्लेखित होती. - उपराष्ट्रपतींनुसार मोदींच्या नेतृत्वाखालील सर्वात मोठे यश कोणते?
अ) नवीन संसद भवन
ब) चांद्रयान मोहीम
क) २५ कोटी लोकांना अतितीव्र दारिद्र्यातून मुक्त करणे
ड) जीएसटी लागू करणे
उत्तर: क) — हे ऐतिहासिक यश असल्याचे त्यांनी नमूद केले. - भारतात शासनाचे वास्तविक प्रमुख (Head of Government) कोण असतात?
अ) राष्ट्रपती
ब) उपराष्ट्रपती
क) पंतप्रधान
ड) राज्यपाल
उत्तर: क) पंतप्रधान — राष्ट्रपती हे राज्यप्रमुख असतात. - ‘विकसित भारत’ (Viksit Bharat) हे ध्येय कोणत्या वर्षासाठी आहे?
अ) २०३०
ब) २०४०
क) २०४७
ड) २०५०
उत्तर: क) २०४७ — स्वातंत्र्याच्या शताब्दी वर्षाचे लक्ष्य.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
उपराष्ट्रपतींचे घटनात्मक कार्य काय आहे?
उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती (Ex-officio Chairman) असतात आणि राष्ट्रपतींच्या अनुपस्थितीत त्यांच्या जबाबदाऱ्या सांभाळतात.
शासनप्रमुख आणि राज्यप्रमुख यांच्यात फरक काय?
भारतात पंतप्रधान हे शासनप्रमुख (Head of Government) असून प्रत्यक्ष कारभार पाहतात, तर राष्ट्रपती हे राज्यप्रमुख (Head of State) असून घटनात्मकदृष्ट्या सर्वोच्च पदावर असतात.
या बातमीचा परीक्षेशी काय संबंध आहे?
घटनात्मक पदे, त्यांचे अधिकार, सरकारी धोरणात्मक संकल्पना (उदा. विकसित भारत २०४७) आणि चालू घडामोडी हे सर्व MPSC व इतर स्पर्धा परीक्षांच्या अभ्यासक्रमात महत्त्वाचे आहेत.
निष्कर्ष
ही बातमी प्रामुख्याने घटनात्मक पदांवरील व्यक्तींमधील शुभेच्छांचे उदाहरण असली, तरी तिच्यातून “विकसित भारत २०४७”, समावेशक विकास आणि शासकीय मार्गदर्शक तत्त्वांसारख्या महत्त्वाच्या संकल्पना समोर येतात. अशा संबंधित चालू घडामोडींसाठी नेक्स्ट-जेन जीएसटी सुधारणा आणि भारत-स्वित्झर्लंड करार यांसारखे लेखही वाचून तुमची तयारी अधिक भक्कम करा.
